Patrząc z perspektywy 70-ciu lat istnienia Koła Łowieckiego Nr 8 Klub Myśliwski w Ostrowie Wlkp., biorąc pod uwagę stosunki łowieckie panujące w tak odległych czasach, kiedy łowiska były w rękach indywidualnych myśliwych, założenie Klubu Myśliwskiego należy uznać jako czyn pionierski, z czego dzisiejsi myśliwi, członkowie tego klubu są dumni i zaszczyceni tak chlubnym rodowodem.


Historia nasza sięga pośrednio 1862 roku, kiedy to powstaje we Lwowie Miejskie Towarzystwo Myśliwskie, które to stowarzyszenie możemy uznać za pierwsze koło łowieckie w dziejach polskiego łowiectwa.

Na terenie zaboru pruskiego sytuacja myśliwych była szczególnie uciążliwa, a ucisk narodowościowy i polityka germanizacji uniemożliwiały zawiązywanie się stowarzyszeń łowieckich. Dopiero w 1906 roku powstaje w Poznaniu Towarzystwo Łowieckie, którego działalność jest bardzo skromna, a ilość członków w szczytowym okresie wynosi z całej Wielkopolski 230. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości właśnie w Poznańskiem - które jak gdyby chciało odrobić stracony czas podczas 150-letniej niewoli - powstaje w 1920 roku Polski Związek Myśliwych, który w rok później wydaje pismo „Łowiectwo Polskie".

Datą powstania Koła Łowieckiego Nr 8 Klub Myśliwski w Ostrowie Wlkp. jest 21 stycznia 1927 roku, kiedy to myśliwi z Ostrowa Wlkp. połączyli rozdrobnione łowiska wydzierżawione przez Spółki Łowieckie lub scedowali swe łowiska na rzecz Klubu. Na specjalnym spotkaniu utworzyli jedno z pierwszych na ziemiach Wielkopolski stowarzyszenie łowieckie, któremu nadali nazwę Klub Myśliwski w Ostrowie Wlkp. Założycielami klubu było 16-tu myśliwych.


  1. Stanisław Brendel
  2. Andrzej Czajka
  3. Adam Idźkowski
  4. Władysław Jankiewicz
  5. Stanisław Kołodziejczak
  6. Jan Kryszkiewicz
  7. Roman Kubicki
  8. Stanisław Kujawski
  9. Adam Opieliński
  10. Stefan Płończak
  11. Władysław Rychwalski
  12. Henryk Serwa
  13. Franciszek Tyszkowski
  14. Maksymilian Waniek
  15. Włodzimierz Wentzel
  16. Błażej Wiśnowski
- hotelista
- stolarz
- restaurator
- restaurator
- hurtownik
- zegarmistrz
- dentysta
- bławatnik
- producent świec
- kupiec
- restaurator, winiarz
- kupiec
- kupiec
- bławatnik
- kupiec
- handlowiec




W momencie powstania Klubu, łowiska były w rękach indywidualnych myśli­wych i chociaż zdarzały się przypadki dzierżawienia łowisk przez kilka osób, to jednak nie było to spółdzielcze łowiectwo ani kółka łowieckie. Obowiązująca moc zaborczych ustaw przetrwała na naszym terenie do końca 1927 roku tj. do chwili wejścia w życie Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dn. 3 grudnia 1927 roku o prawie łowieckim. Wspomniane wyżej "Rozporządzenie" stwierdza, że polowanie związane jest z własnością gruntu i należy do właściciela pola lub lasu. Posiadany obszar gruntu musiał wynosić 100 ha powierzchni ciągłej i po zarejestrowaniu w Starostowie stanowił obwód łowiecki.

„W rocznicy wyzwolenia Ostrowa, a więc wydarzeń, które rozegrały się w dn. 23-25 stycznia 1945 r. przypominamy zapomnianą postać Henryka Serwy - jednego z twórców trzeciej „Republiki Ostrowskiej" (pierwsza była w 1848, druga w 1918 r.).

HENRYK SERWA, kupiec i przemysłowiec rur. 8 V 1883 r. w Odolanowie. Współwłaściciel firmy kopalni-czej rudy darniowej w Ludwikowie i stawów rybnych pod Odolanowem. Działacz społeczny, m.in. prezes Zrzeszenia Kupców Chrześcijańskich w Ostrowie, członek Stronnictwa Narodowego. Tytularny radca miejski, 1939 członek Magistratu Ostrowa. Podczas okupacji hitlerowskiej zatru­dniony we własnej firmie kopainiczej, której zarząd sprawował zaprzyjaźniony z nim przemysłowiec niemiecki Schilling z Wrocławia. Od 1940 r. w konspiracyjnej, ponadpartyjnej organizacji „Ojczyzna", zastępca kierownika organizacji w Ostrowie. Ok. 1943 desygnowany na powojennego burmistrza miasta Ostrowa. 23-29 I 1945 przewodniczący Tymczasowego Komitetu Miasta Ostrowa i Powiatu, rozwiązanego przez władze sowieckie. Ponownie prowadził firmę kopal-niczą. Reaktywował jako prezes Towarzystwo Kupców. Zmarł 23 V 1949 r. w Krynicy."


Prawo polowania na takim obwodzie łowieckim można było nabyć tylko w drodze dzierżawy na okres nie krótszy niż na 6 lat. Podstawowym dokumentem uprawniającym do wykonywania polowania była karta łowiecka wydawana przez Starostwo na okres 14 dni, 1 roku lub 3 lat. Rozporządzenie o prawie łowieckim przemilczało zupełnie istnienie organizacji łowieckich w postaci stowarzyszeń czy powstających we wszystkich regionach Polski kół łowieckich.

Stwierdzenie, że nasze koło stanowiło wzór organizacyjny i było pionierem w tworzeniu innych, było w pełni uzasadnione.
Klub od chwili powstania w 1927 roku posiadał własny lokal przy ul. Raszkowskiej 1 w Ostrowie Wlkp. oraz zatwierdzony na Walnym Zebraniu w dniu 21.l.1927r. „Statut i regulamin dotyczący polowań i obchodzenia się z bronią palną.".
W statucie i regulaminie Klubu jest również zapis świadczący o aktywności myśliwych i ich bliskich związkach koleżeńskich.
"Posiedzenia Zarządu odbywają się raz na miesiąc, wedtug potrzeby. Zebrania Klubu bywają: Walne, Nadzwyczajne, Sezonowe i miesięczne. Oprócz tego w każdą sobotę (oprócz świąt) odbywają się o godzinie 8 wieczorem tzw. wieczory pogawędkowe. Zebrania miesięczne odbywają się w pierwszej połowie miesiąca o godz. 8 wieczorem, sezonowe 1 sierpnia i 1 października, nadzwyczajne zwołuje Zarząd, jeżeli tego wymagają interesy Klubu lub żąda tego 1/5 część członków.".

Pierwszym prezesem został wybrany Henryk Serwa, którego osobowość została przedstawiona w Gazecie Ostrowskiej z 23.01.1994r.



Członkowie Klubu Myśliwskiego w Ostrowie Wielkopolskim na polowaniu w 1927 roku. Od lewej strony: Czajka Andrzej, Idzikowski Adam, Kryszkiewicz Jan (z tyłu), Rychwalski Władysław, Namysł Stanisław, Chmielnik Edmund (z tyłu), Opieliński Adam, brak rozpoznania, Serwa Henryk, Waniek Maksymilnia, Kubicki Roman, Kołodziejczak Stanisław, Brendel Stanisław (z tyłu), Kujawski Stanisław, Jankiewicz Władysław.


Cele jakie przyświecały organizatorom stowarzyszenia najlepiej charakteryzują poniżej zacytowane fragmenty statutu i regulaminu:
  • "Popieranie wszelkich starań, dotyczących podniesienia zwierzostanu drogą hodowli zwierzyny użytecznej, tępienie szkodników zwierzyny, ściganie kłusowników, przeszkadzanie nie racjonalnemu myślistwu, kierowanie myślistwa na drogę prawidłową oraz prześladowanie handlu i sprzedaży w zakazanym czasie."
  • "Członkom myśliwym należącym do klubu dać możliwość polowania bez ponoszenia wielkich kosztów. Klub chętnie popiera wydawnictwa w zakresie łowiectwa wychodzące. Wydzierżawią większe obszary w celu urządzenia wzorowych polowań. Klub będzie ściśle stosował się do wszystkich zarządzeń władz administracyjnych w sprawach łowiectwa i hodowli użytecznej zarówno już istniejących jak mogących już w przyszłości być wydanymi."
W innym miejscu statutu regulowana jest przynależność do klubu, oraz problemy etyki myśliwskiej np.:
  • „Członkiem klubu może być każdy nienaganny obywatel kraju w wieku skończonych 25-ciu lat, przy czym jednak wykluczeni są wychowańcy średnich zakładów naukowych."
  • „ Wolno strzelać do zwierzyny wychodzącej z lewej ręki, zaś do zwierzyny z prawej ręki wolno strzelać dopiero po drugim wystrzale sąsiada."
  • „Gonienie zwierzyny postrzelonej w czasie polowania, nagonki lub kotła uważa się za zejście ze stanowiska."
Cechą charakterystyczną ówczesnego statutu i regulaminu polowań było przestrzeganie zasad bezpieczeństwa i obowiązującej wszystkich myśliwych etyki łowieckiej. Ogólny zarys uregulowań statutowych, z wyjątkiem wieku określonego przy przyjęciu do koła, normy przestrzegania etyki łowieckiej nie zmieniły się zbytnio do dnia dzisiejszego.
,-. W1937 roku statut klubu i regulamin polowań został znowelizowany. W okresie przedwojennym nie było obowiązku przynależności do Polskiego Związku Łowieckiego, który w 1993 roku obchodził w sposób bardzo uroczysty swój jubileusz 70-ciu lat istnienia. Klub myśliwski w Ostrowie nie był członkiem tego stowarzyszenia skupiającego w całej Polsce około 45000 myśliwych, polujących na podstawie wydanych przez starostwa kart łowieckich. Z braku danych nie można określić ilu członków Klubu należało do Polskiego Związku Łowieckiego.

Nasz klub, nie należąc do PZŁ, był oficjalnie zarejestrowany w Starostwie jako jednostka osobowości prawnej.
Działalność Klubu została przerwana wybuchem II wojny światowej, a jego członkowie, podobnie jak wielu Ostrowian, rozproszeni, prześladowani cierpieli i przeżywali tragedię, by z chwilą wyzwolenia spod okupacji hitlerowskiej w zmniejszonym o tych co „odeszli, w krainę wiecznych łowów" składzie wrócić do kontynuowania i realizacji w zmienionej rzeczywistości społeczno-gospodarczej swej pasji łowieckiej.

W swym 70-cio letnim istnieniu zmianom uległa nazwa w sposób następujący:
  • 1927 -1939 - Klub Myśliwski w Ostrowie Wlkp.
  • 1945 -1951 - Klub Myśliwski w Ostrowie Wlkp.
  • 17.03,1951 - 1953-Lowiec w Ostrowie Wlkp.
  • 1954 -1978 - Koło Łowieckie Nr 81 Klub Myśliwski w Ostrowie Wlkp.
  • 1978 - Do chwili obecnej - Koło Łowieckie Nr 8 Klub Myśliwski w Ostrowie Wlkp.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że jak wynika to z wyżej podanych oficjalnych nazw, przez okres ok. 2 lat Koło było pozbawione określenia Klub Myśliwski, lecz przybrało nazwę Łowiecki w Ostrowie Wlkp. Przyczyną były ówczesne władze finansowo-skarbowe, które uważały Klub Myśliwski za stowarzyszenie użyteczności rozrywkowo-dochodowej a nie łowieckiej. Właśnie z tego tytułu Urząd Skarbowy żądał płacenia od imprez dochodowych, których w rzeczywistości nasze Koło nie prowadziło.


Źródło: Antoni Buksakowski